VoIP مخفف عبارت Voice over Internet Protocol است که با نام تلفن اینترنتی یا IP تلفنی نیز از آن یاد می شود. این تکنولوژی امکان استفاده از اینترنت به منظور برقراری مکالمات تلفنی را فراهم می‌نماید و در مقایسه با تلفن‌های سنتی مبتنی بر خطوط سیم، از فناوری دیجیتال استفاده می‌کند. در واقع، با استفاده از فنآوری VoIP، صدا توسط بسته‌های اطلاعاتی IP و از طریق اینترنت ارسال می گردد.
VoIP)می‌تواند به منظور تامین خواسته فوق از سخت افزارهای شتاب‌دهنده استفاده کند و یا از آن در محیط مبتنی بر کامپیوترهای شخصی استفاده گردد. شبکه‌های مبتنی بر IP بر روی تمامی شبکه‌ها پشتیبانی می‌شود. از جمله شبکه سازمان‌ها،، شبکه‌های خصوصی، شبکه‌های عمومی، شبکه‌های کابلی و همچنین شبکه‌های بی سیم.
مزایای استفاده از VoIP نسبت به PSTN (شبکه تلفنی سوییچ عمومی)
در زمان استفاده از خطوط PSTN، کاربران عملا هزینه زمان استفاده شده توسط شرکتی که مدیریت خط PSTN را برعهده دارد، پرداخت می‌نمایند و هر اندازه که بیشتر با تلفن صحبت نمایند هزینه بیشتری را نیز باید پرداخت نمایند. علاوه بر این، نمی‌توان به طور همزمان با بیش از یک شخص گفتگو نمود.
در فناوری VoIP می توان هر زمان و با هر شخصی گفتگو نمود. کافی است که در آن مقطع زمانی سایر افرادی که شما می‌خواهید با آنان گفتگو نمایید نیز به اینترنت متصل شده باشند. مکالمه برقرار شده تا زمان دلخواه (مستقل از هزینه‌های مربوطه) می‌تواند ادامه یابد. علاوه بر این، در یک زمان با چندین نفر گفتگو نمود. در زمان گفتگو با سایر افراد و به طور همزمان می‌توان با آنان داده‌هایی نظیر تصاویر، نمودارها و تصاویر ویدیویی را نیز مبادله نمود.
سوییچ مداری ابتدایی ترین سیستم‌های به کار رفته در شبکه‌های تلفن طی 100 سال اخیر است، تماس‌هایی که داخل چنین شبکه‌ای برقرار می‌شوند یک خط تلفن را به واسطه ارتباط دو نقطه مختلف اشغال می‌کنند. به این منظور تماس‌های برقرار شده را یک مدار می‌نامند. این روش اساس شبکه‌های تلفنی عمومی یا PSTN است.
اگر مبنای خطوط تلفن را فیبرهای نوری در نظر بگیریم، در چنین حالتی مکالمات دیجیتالی شده طرفین، در هر دو سوی خط (ارسال و دریافت) با نرخ سرعتی برابر 64 گیگا بایت بر ثانیه منتقل می‌شود، که در مجموع برای هر دو طرف معادل 128 Kbps است. در این نوع ارتباط هنگامی که یکی از طرفین صحبت می‌کند طرف دیگر به آن گوش می‌دهد؛ به این معنی که در هر زمان تنها نیمی از ارتباط فعال است و عملا نیم دیگر ظرفیت ارتباطی به هدر می‌رود، همچنین در هر مکالمه تلفنی بخش قابل توجهی از طول زمان مکالمه را سکوت (هیچ یک از طرفین صحبتی نمی‌کنند) تشکیل می‌دهد.
اما در سامانه (VoIP) قادریم تا بسته‌های دیجیتالی را که تنها حاوی مکالمات طرفین است روی خطوط تلفن ارسال کنیم و از ارسال پیوسته داده‌ها شامل کل زمان مکالمات و سکوت میان آنها جلوگیری کنیم. این امر اساس کار شبکه های سوییچ تلفنی بسته را تشکیل می‌دهد.
بنابراین شبکه‌های تبادل داده نمی‌توانند از سیستم سوییچ مداری استفاده کنند، بلکه برخلاف آنها که ارتباط را بطور پیوسته برقرار می‌سازند، طول هر ارتباط به شکل مقطع و براساس حجم داده‌های تشکیل دهنده هربسته، تعیین و برقرار می‌شود، این روند به شکل زیر انجام می شود:
1. رایانه مبدا (فرستنده)، داده‌ها را به شکل بسته‌های کوچک در آورده و یک نشانی که بیانگر مشخصات مقصد مورد نظر است به آن الصاق می‌کند.
2. هر بسته شامل اطلاعاتی است که می تواند از فایل‌های موسیقی، تصویر، متن و یا نامه الکترونیکی تشکیل شده باشد.
3. رایانه فرستنده هر بسته را برای نزدیک‌ترین روتر موجود در شبکه ارسال می‌کند، روتر فوق نیز پس از دریافت بسته آن را به نزدیک‌ترین روتر به رایانه مقصد، منتقل کرده و از آنجا برای رایانه مقصد ارسال می‌شود.
فناوری VoIP از روش مطرح شده، برای ارائه خدمات تلفنی بهره می‌برد. VoIP مزایای زیادی نسبت به سامانه سوییچ مداری دارد. برای مثال انتقال چندین مکالمه همزمان روی یک خط تلفن و کاهش هزینه بر اساس کاهش طول زمان مکالمه ازز مزایای فوق هستند. چنانچه یک مکالمه را از طریق خط تلفن عادی در شبکه سوییچ مداری به مدت 10 دقیقه برقرار کنیم، باید هزینه 10 دقیقه مکالمه را پرداخت کنیم اما در مقابل یک تماس تلفنی مشابه در سامانه VoIP تنها 3.5 دقیقه از 10 دقیقه فوق را در بر خواهد گرفت و کاربر تنها هزینه 3.5 دقیقه را می‌پردازد. از طرفی زمانی برابر 6.5 دقیقه از 10 دقیقه، خط تلفن آزاد است، بنابراین خط، این ظرفیت را خواهد داشت که دو یا چند مکالمه همزمان روی آن انجام گیرد.
از دیگر مزایای سیستم های VoIP می توان به موارد زیر اشاره نمود:
• در صورتی که شما یک شبکه کابلی آماده داشته باشید و در صدد راه‌اندازی سیستم VoIP باشید، دیگر به‌ازای هر تلفن تحت شبکه، دیگر نیازی به کابل کشی مجدد ندارید.
• انتقال امکانات IPPBX و یا خطوط PSTN را به مکان‌های دیگر در سیستم های VoIP امکان پذیر است.
• در سیستم های VoIP، علاوه بر صدا می‌توان تماس تصویری نیز برقرار نمود. همچنین کیفیت صدا در این نوع سیستم خیلی بهتر از سیستم های PSTN است.
• از نظر برقرای تماس‌های تلفنی با امنیت بالا، سیستم‌های VoIP دارای امنیت خیلی بالاتری نسبت به سیستم های PSTN می باشند.
• تمام تماس های داخلی یک سازمان، حتی اگر در چندین شهر یا کشور باشند رایگان خواهد بود